De samenstelpraktijk in de accountancy automatiseren met agents: van boekhouding tot samenstellingsdossier
Manoj Tutika · Gepubliceerd 16 november 2026 · Laatst gecontroleerd 16 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Wat kun je in de samenstelpraktijk automatiseren met agents?
Het meeste werk in de samenstelpraktijk gebeurt voordat je aan de jaarrekening begint. De administratie moet kloppen: bank aangesloten, tussenrekeningen leeg, debiteuren en crediteuren verklaard, btw-rekeningen gelijk aan de aangiften, vaste activa en afschrijvingen bijgewerkt. Dat werk kost per klant de meeste uren en vraagt de minste oordeelsvorming. Daar doet een agent het verschil.
Een AI-agent in de administratie van je klant doet dat voorwerk zelf. Hij leest het grootboek, stelt de aansluitingen op, zoekt verschillen uit, stelt correcties voor als memoriaalboeking en legt per stap vast wat hij heeft gedaan. Jij begint aan de samenstelling met een administratie die al is nagelopen.
Wat vraagt Standaard 4410 van je, en wat doet een agent daarbij?
Standaard 4410 is principle based: de standaard beschrijft wat je moet bereiken, niet hoe. Je moet voldoende kennis hebben van de klant en zijn administratie, de financiële informatie op logica beoordelen, onjuistheden met de klant bespreken en je werk vastleggen. De NBA-handreiking 1136 werkt dat uit. Een agent past in dat kader als hulpmiddel, net als je samenstelsoftware, zolang jij de uitkomst beoordeelt.
| Stap | Wat de agent doet | Wat de accountant doet |
|---|---|---|
| Kennis van de klant | Vat de administratie samen: omzetverloop, grootste kostenposten, afwijkingen ten opzichte van vorig jaar | Beoordeelt de samenvatting, vult aan uit het klantgesprek |
| Administratie op orde | Sluit bank, debiteuren, crediteuren en btw aan, zoekt tussenrekeningen uit | Beslist over correcties |
| Vaste activa | Werkt activakaarten bij, boekt afschrijvingen, koppelt investeringen | Bepaalt termijnen en restwaarde |
| Afsluitboekingen | Stelt voorstellen op voor overlopende posten en terugkerende memoriaalboekingen | Schat in en keurt goed |
| Vragen aan de klant | Stelt per klant een lijst op met ontbrekende stukken en onduidelijke posten | Stuurt en bespreekt |
| Beoordeling op logica | Signaleert ratio's en posten die afwijken | Vormt het oordeel |
| Vastlegging | Legt per bevinding het bewijs en de goedkeuring vast | Archiveert in het dossier |
| Samenstellingsverklaring | Niets | Tekent |
Hoe ziet dat eruit bij één klant?
Neem een bv met een omzet van € 1,2 mln. op Exact Online. De agent draait in januari de jaarafsluiting voor. Hij vindt dat de bank aansluit, maar dat op de tussenrekening nog € 3.140,00 staat uit drie ontvangsten zonder factuur. Hij koppelt er twee aan openstaande verkoopfacturen en zet de derde op de vragenlijst voor de klant. Hij ziet dat een laptop van € 1.849,00 als kantoorkosten is geboekt en stelt een herboeking naar inventaris voor met afschrijving over drie jaar. Hij merkt op dat de btw-rekening € 212,00 afwijkt van de som van de aangiften en wijst de boeking aan die na het indienen van Q3 is gedaan.
Jij keurt de twee koppelingen goed, beslist over de laptop, laat de btw-correctie als suppletie meenemen en stuurt de vragenlijst. Toen je aan de jaarrekening begon, was het uitzoekwerk al gedaan, met het bewijs in het dossier.
Waar zit de winst voor je kantoor?
Samenstelopdrachten staan onder prijsdruk. Klanten verwachten een vaste prijs, terwijl de uren per klant vooral door de staat van de administratie worden bepaald. Een klant met een rommelige administratie kost twee keer zoveel tijd voor hetzelfde tarief. Door elke week te controleren en elke periode af te sluiten, kom je in januari niet meer voor verrassingen te staan. Lees ook hoe je klantadministraties elke week controleert en hoe de periodeafsluiting voor klanten sneller gaat.
Het tweede voordeel is kwaliteit. Een agent kijkt bij elke klant naar alles, niet naar een steekproef. Hij legt vast wat hij heeft bekeken. Bij een kwaliteitstoetsing laat je zien welke controles je per klant hebt gedraaid en wat je met de bevindingen hebt gedaan.
Wat blijft mensenwerk?
De keuzes die de jaarrekening bepalen: waardering van voorraad en onderhanden werk, voorzieningen, de inschatting van overlopende posten, fiscale keuzes, de continuïteitsparagraaf en het gesprek met de klant over de cijfers. Ook de samenstellingsverklaring en de verantwoordelijkheid ervoor blijven bij de accountant. Een agent maakt dat werk beter onderbouwd, maar neemt het niet over.
Dat geldt ook voor de kennis van de klant. Standaard 4410 vraagt dat je begrijpt hoe het bedrijf werkt en waar de risico's in de cijfers zitten. Een agent kan je een samenvatting geven van het omzetverloop, de grootste leveranciers en de posten die afwijken van vorig jaar. Het gesprek met de ondernemer over waarom de marge daalde of waarom de voorraad opliep, voer je zelf. Juist dat gesprek krijgt meer ruimte als het uitzoekwerk al is gedaan.
Wat doen de agents van Thred in de samenstelpraktijk?
Thred is een team van AI-agents dat het voorwerk van de samenstelpraktijk overneemt, in de Exact Online-administraties van je klanten. The Bookkeeper houdt de administratie het hele jaar bij: afletteren, correcties, vaste activa en afschrijvingen, waarbij de activakaart in Exact Online meeloopt zonder dat iemand het afschrijvingsscherm opent. De Bookkeeping Quality-agent controleert elke week elke klant op tussenrekeningen, dubbele boekingen, btw-codes, privékosten en afsluitfouten. De afsluit-agent werkt per periode de afsluitchecklist af, met voorstellen voor overlopende posten en terugkerende memoriaalboekingen. The Accountant bereidt de btw-aangifte voor uit dezelfde administratie.
Alles gebeurt in één chat over al je klanten, met goedkeuring per boeking en een vastlegging per bevinding. Zo begin je aan elke samenstelling met een administratie die al op orde is, en een dossier dat al gevuld is.
Veelgestelde vragen
Wat is de samenstelpraktijk?
De samenstelpraktijk is het deel van de accountancy dat financiële overzichten samenstelt voor klanten, meestal de jaarrekening van mkb-bedrijven, zonder controle- of beoordelingsopdracht. Het werk valt onder Standaard 4410 inzake samenstellingsopdrachten. Bij grote kantoren is het vaak een aparte afdeling naast de controlepraktijk.
Wat is een samenstellingsopdracht volgens Standaard 4410?
Bij een samenstellingsopdracht helpt de accountant de klant financiële informatie op te stellen en te presenteren volgens het gekozen stelsel. Het is geen assurance-opdracht: de accountant geeft geen zekerheid over de juistheid. De accountant moet wel kennis hebben van de klant, de informatie op logica beoordelen en het werk vastleggen.
Mag je AI gebruiken bij een samenstellingsopdracht?
Ja, Standaard 4410 schrijft geen werkwijze voor en de NBA-leidraad over toegepaste AI van juni 2026 beschrijft hoe je AI verantwoord inzet. De voorwaarde is dat de accountant de uitkomst beoordeelt, verantwoordelijk blijft en vastlegt wat de AI deed. Een agent die elke actie per klant vastlegt, helpt daarbij.
Welk werk in de samenstelpraktijk kun je automatiseren?
Het voorwerk: aansluitingen van bank, debiteuren, crediteuren en btw, tussenrekeningen uitzoeken, afschrijvingen en vaste activa bijwerken, dubbele en foutieve boekingen vinden en de afsluitchecklist doorlopen. Ook de vragenlijst aan de klant kan een agent voorbereiden. Waarderingskeuzes en de verklaring blijven bij de accountant.
Wordt het samenstellingsdossier slechter als een agent het werk doet?
Meestal beter. Een agent legt bij elke bevinding vast welke boekingen hij heeft bekeken, wat hij voorstelde en wie het goedkeurde. Dat is vaak vollediger dan wat een medewerker onder tijdsdruk in een werkprogramma noteert.
Bronnen
- NBA, Handreiking 1136 Standaard 4410 inzake samenstellingsopdrachten (versie 19 maart 2019)
- NBA en NOREA, Leidraad AI toegepast (juni 2026)
- Accountancy Vanmorgen, Vier op vijf accountants vinden werkdruk te hoog (6 augustus 2025)
Lees verder
- Thred vs CaseWare: samenstellen in CaseWare, de administratie op orde met agents
- Jaarafsluiting in Exact Online: checklist voor een schone overdracht aan de accountant
- Afschrijvingen in Exact Online: vaste activa vastleggen en automatisch afschrijven
- Thred vs Silverfin: een Silverfin alternatief dat de administratie van je klanten op orde brengt
- Klantadministratie wekelijks controleren: tien vaste controles per dossier, met drempels
Waar Thred helpt
Maak je kantoor efficiënter met AI, zodat je meer tijd hebt voor relaties, nieuwe klanten en advieswerk.
