Kostprijs van de omzet berekenen: formule, voorbeelden voor handel, productie en SaaS, en boeken
Manoj Tutika · Gepubliceerd 16 november 2026 · Laatst gecontroleerd 16 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Wat is de kostprijs van de omzet?
De kostprijs van de omzet is wat het je kostte om te leveren wat je in een periode verkocht hebt. Voor een groothandel is dat de inkoopwaarde van de verkochte goederen. Voor een fabriek komen daar materiaal, direct loon en productiekosten bij. Voor een dienstverlener of SaaS-bedrijf zijn het de kosten die direct meebewegen met de levering.
Het verschil tussen omzet en kostprijs van de omzet is de brutomarge. Dat is het eerste cijfer waar een directie naar kijkt, en de basis voor prijsbeleid, kortingen en de keuze welke producten je doorzet.
In de functionele indeling van de winst-en-verliesrekening is de kostprijs van de omzet een eigen post. Artikel 2:377 lid 4 BW noemt achtereenvolgens de netto-omzet, de kostprijs van de omzet, het bruto-omzetresultaat als saldo van die twee, de verkoopkosten en de algemene beheerskosten. Rentelasten tellen niet mee in de kostprijs van de omzet, afschrijvingen en waardeverminderingen wel.
Wat is de formule voor de kostprijs van de omzet?
Voor een bedrijf met voorraad is de formule:
Kostprijs van de omzet = beginvoorraad + inkopen in de periode min eindvoorraad
De gedachte is eenvoudig. Alles wat je aan het begin had of erbij kocht, is verkocht of ligt nog op de plank. Wat op de plank ligt, tel je af. Reken alle bedragen exclusief btw en tegen dezelfde waarderingsgrondslag, bijvoorbeeld inkoopprijs of vaste verrekenprijs.
Hoe bereken je het voor een handelsbedrijf?
Een groothandel in installatiemateriaal heeft over 2026 deze cijfers.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Beginvoorraad 1 januari 2026 | € 80.000,00 |
| Inkopen 2026, exclusief btw | € 520.000,00 |
| Inkomende vracht en invoerkosten | € 12.000,00 |
| Eindvoorraad 31 december 2026 | € -95.000,00 |
| Kostprijs van de omzet | € 517.000,00 |
| Netto-omzet 2026 | € 850.000,00 |
| Brutomarge | € 333.000,00 |
| Brutomarge in procenten | 39,2% |
Inkomende vracht en invoerkosten horen bij de inkoopwaarde, omdat je ze maakt om de goederen op voorraad te krijgen. Zonder die € 12.000 komt de kostprijs uit op € 505.000 en de brutomarge op 40,6%. Kortingen en bonussen van leveranciers trek je juist af van de inkopen. Uitgaande vracht naar klanten is meestal een verkoopkost, maar kies één lijn en houd die vast.
Hoe bereken je het voor een productiebedrijf?
Een productiebedrijf koopt grondstoffen en maakt er iets van. De kostprijs van de omzet bestaat dan uit:
- Materiaal. Beginvoorraad grondstoffen plus inkopen min eindvoorraad grondstoffen.
- Direct loon. De loonkosten van de mensen in de productie.
- Directe productiekosten. Energie van de machines, onderhoud, afschrijving van productiemiddelen.
- Voorraadmutatie onderhanden werk en gereed product. Is er aan het eind meer half- of gereed product dan aan het begin, dan zit een deel van de kosten nog in de voorraad en niet in de omzet.
Voorbeeld over een kwartaal: € 140.000 materiaalverbruik, € 95.000 direct loon en € 38.000 directe productiekosten, samen € 273.000. De voorraad gereed product steeg met € 18.000. De kostprijs van de omzet is dan € 255.000.
Voor de kostprijs per product verdeel je de kosten over de producten, de kostendragers. Materiaal en direct loon wijs je direct toe via de stuklijst en de uren. Vaste productiekosten verdeel je met een sleutel, zoals machine-uren. Meer daarover in het begrip kostendrager.
Hoe zit het bij diensten en SaaS?
Een dienstverlener of SaaS-bedrijf heeft geen voorraad, dus de formule met begin- en eindvoorraad valt weg. De kostprijs van de omzet is dan de som van de kosten die direct nodig zijn om de dienst te leveren.
- Hosting en cloudkosten van de productieomgeving.
- Licenties van software die in het product zit.
- Betaalkosten per transactie, zoals bij Mollie of Stripe.
- Support en onboarding van klanten, als die direct aan de levering hangen.
- Bij een adviesbureau de loonkosten van de declarabele uren.
Ontwikkeling van nieuwe functies, sales en marketing horen er niet bij. Een SaaS-bedrijf met € 1,2 mln. omzet, € 96.000 hosting, € 24.000 betaalkosten en € 120.000 support heeft een kostprijs van de omzet van € 240.000 en een brutomarge van 80%. Hoe je dat in de boekhouding inricht, lees je bij finance voor SaaS-bedrijven.
Hoe boek je de kostprijs van de omzet in de boekhouding?
Er zijn twee manieren, en de keuze bepaalt hoe je maandcijfer eruitziet.
Bij elke verkoop (permanente voorraad)
Je voorraadsysteem kent de kostprijs per artikel. Bij elke verkoop boek je naast de omzet ook de kostprijs.
| Rekening | Debet | Credit |
|---|---|---|
| Debiteuren | € 1.210,00 | |
| Omzet | € 1.000,00 | |
| Af te dragen btw | € 210,00 | |
| Kostprijs van de omzet | € 620,00 | |
| Voorraad handelsgoederen | € 620,00 |
De voorraadrekening laat dan steeds de actuele voorraad zien, en je brutomarge per maand klopt zonder extra werk. Wel moet je periodiek tellen en verschillen boeken.
Periodiek met een voorraadmutatie
Je boekt inkopen direct op de rekening kostprijs van de omzet of inkopen. Aan het eind van de maand of het jaar tel of waardeer je de voorraad en boek je het verschil met het saldo op de voorraadrekening.
- Bepaal de eindvoorraad, bijvoorbeeld € 95.000.
- Kijk naar het saldo op de voorraadrekening, bijvoorbeeld € 80.000.
- Boek het verschil van € 15.000 als memoriaalboeking: debet voorraad € 15.000, credit voorraadmutatie op de kostprijs van de omzet € 15.000.
- Daalt de voorraad, dan boek je andersom en stijgt de kostprijs van de omzet.
Wie alleen aan het eind van het jaar telt, heeft elf maanden een brutomarge die te laag of te hoog is. Schat de voorraad dan per maand, bijvoorbeeld met de gemiddelde brutomarge, en corrigeer bij de telling.
Waar gaat de berekening vaak mis?
- Btw meegerekend. Inkopen en omzet altijd exclusief btw.
- Inkopen in de verkeerde periode. Een factuur van december die in januari is geboekt, maakt de kostprijs van december te laag. Boek nog te ontvangen facturen.
- Geen voorraadmutatie per maand. Dan schommelt de brutomarge met het inkoopritme in plaats van met de verkopen.
- Wisselende indeling. Vracht, verpakking of support de ene maand in de kostprijs, de andere in de bedrijfskosten. Dan is de marge niet te vergelijken.
Wat doen de agents van Thred met je kostprijs van de omzet?
Thred is een team van AI-agents dat het dagelijkse werk van financeteams en accountantskantoren overneemt, in het boekhoudpakket dat je al gebruikt, binnen de regels die jij stelt.
The Bookkeeper houdt je boekhouding bij. Inkoopfacturen worden bij binnenkomst gecodeerd op de juiste rekening, vracht en invoerkosten op de inkoopwaarde, uitgaande vracht op de verkoopkosten, steeds op dezelfde manier. De afsluit-agent zet aan het eind van de maand de voorraadmutatie en de nog te ontvangen facturen klaar als journaalpost, en jij keurt ze goed op een goedkeuringskaart. The Payer beheert je crediteuren en signaleert dubbele inkoopfacturen voordat ze de kostprijs vervuilen. The Analyst volgt resultaten en afwijkingen, rekent de brutomarge per maand en legt uit waarom die daalde: hogere inkoopprijzen, een andere productmix of een boeking in de verkeerde periode. The Connector vindt context in je gekoppelde tools, zoals de prijsafspraak in een e-mail van je leverancier. En The CFO, je finance lead als je er geen hebt, bespreekt met je welke producten hun marge niet halen.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je de kostprijs van de omzet?
Beginvoorraad plus inkopen in de periode min eindvoorraad. Begin je met € 80.000 voorraad, koop je voor € 520.000 in en tel je aan het eind € 95.000, dan is de kostprijs van de omzet € 505.000. Reken alle bedragen exclusief btw.
Hoe bereken je de kostprijs per product?
Tel per product de inkoopprijs of de materiaalkosten op bij de directe kosten om het te maken of te leveren, zoals direct loon, vracht en verpakking. Voor een productiebedrijf verdeel je ook de vaste productiekosten over de producten, bijvoorbeeld per machine-uur. Dat is de kostprijs per kostendrager.
Wat is het verschil tussen inkoopwaarde van de omzet en kostprijs van de omzet?
In een handelsbedrijf zijn ze in de praktijk gelijk, de inkoopwaarde van wat je verkocht hebt. Kostprijs van de omzet is het bredere begrip, dat in een productiebedrijf ook direct loon, directe productiekosten en afschrijving van productiemiddelen omvat.
Hoe bereken je de brutomarge?
Omzet min kostprijs van de omzet is de brutomarge in euro's. Deel die door de omzet voor het percentage. Bij € 850.000 omzet en € 505.000 kostprijs van de omzet is de brutomarge € 345.000, of 40,6%.
Hoe boek je een voorraadmutatie?
Vergelijk de eindvoorraad met het saldo op de voorraadrekening. Is de voorraad gestegen, dan boek je debet voorraad en credit voorraadmutatie op de kostprijs van de omzet. Is de voorraad gedaald, dan boek je andersom. De kostprijs van de omzet daalt of stijgt met hetzelfde bedrag.
Horen afschrijvingen bij de kostprijs van de omzet?
In de functionele indeling van de winst-en-verliesrekening wel, voor zover ze horen bij productie of levering. Artikel 2:377 lid 4 BW noemt de kostprijs van de omzet inclusief afschrijvingen en waardeverminderingen, maar zonder de rentelasten die erin zitten.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 377 (functionele indeling winst-en-verliesrekening)
- Informer, Inkoopkosten (inkoopwaarde van de omzet, kostprijs van de omzet)
