Kostenplaatsen en kostendragers in Exact Online: aanmaken, koppelen en rapporteren
Manoj Tutika · Gepubliceerd 17 november 2026 · Laatst gecontroleerd 17 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Wat is het verschil tussen een kostenplaats en een kostendrager?
Een kostenplaats is een afdeling, vestiging, activiteit of machine waarop je kosten en omzet verzamelt. Een kostendrager is in Exact een tweede dimensie daarnaast. Exact noemt als voorbeeld een team binnen een kostenplaats of een regionaal kantoor. In de praktijk gebruiken veel bedrijven kostenplaatsen voor afdelingen en kostendragers voor productlijnen of projecten.
Belangrijk om te weten is dat kostenplaatsen en kostendragers in Exact Online niet aan elkaar vastzitten. Je kunt ze samen of los gebruiken. Een boeking kan dus kostenplaats Utrecht en kostendrager Onderhoud hebben, of alleen een van beide.
Hoe maak je ze aan?
- Ga naar Financieel > Analyse en resultaten > Kostenplaatsen > Overzicht en klik op Nieuw.
- Vul een code en een omschrijving in en klik op Opslaan + Nieuw voor de volgende.
- Voor kostendragers doe je hetzelfde onder Financieel > Analyse en resultaten > Kostendragers > Overzicht.
Je hebt de rol Stamgegevens kostenanalyse beheren nodig.
Hoe koppel je ze aan grootboekrekeningen?
Zonder koppeling kun je een kostenplaats niet kiezen bij een boeking. Volgens Exact zie je in een boeking alleen kostenplaatsen die aan de grootboekrekening zijn gekoppeld. Er zijn twee kanten.
- Vanuit de kostenplaats. Open de kostenplaats, klik op Toevoegen: Grootboekrekening, selecteer de rekeningen en sla op.
- Vanuit de grootboekrekening. Open de rekening onder Financieel > Boekingen en grootboekrekeningen > Grootboekrekeningen > Overzicht. Kies in de sectie Kostenanalyse bij Kostenplaats en Kostendrager voor Optioneel, Verplicht of Nee. Voeg met Toevoegen: koppeling de toegestane kostenplaatsen toe en kies een standaard.
Kies je Verplicht, dan moet je ook een standaardkostenplaats kiezen. Die wordt automatisch ingevuld bij elke boeking op de rekening. Op rekeningen van het type kas, bank, btw, debiteuren en crediteuren kun je geen standaard instellen.
Hoe ziet een inrichting eruit?
Een installatiebedrijf met een omzet van € 4,2 mln. wil weten wat service, projecten en de winkel opleveren.
| Kostenplaats | Wat erop komt | Instelling op omzet- en kostenrekeningen |
|---|---|---|
| 100 Service | Onderhoudscontracten, storingen, servicebussen | Verplicht op omzet, inkoop materiaal en autokosten |
| 200 Projecten | Nieuwbouw en renovatie | Verplicht op omzet, inkoop materiaal en onderaanneming |
| 300 Winkel | Balieverkoop | Verplicht op omzet en inkoop |
| 900 Algemeen | Kantoor, directie, huisvesting | Standaard op algemene kosten |
De algemene kosten verdeel je niet bij elke boeking, maar eens per maand of per kwartaal met een memoriaalboeking over de drie andere kostenplaatsen. Bijvoorbeeld € 36.000 kantoorkosten in een kwartaal, naar rato van omzet 50%, 40% en 10%, dus € 18.000, € 14.400 en € 3.600.
Waar zie je de resultaten?
- Resultaten per kostenplaats. Financieel > Analyse en resultaten > Kostenplaatsen > Resultaten. Filter op periode en exporteer naar Excel via het menu op de pagina. Voor kostendragers ga je naar Kostendragers > Resultaten.
- Kaarten zonder bank- en kasregels. Onder Kostenplaatsen > Kaarten kun je met Moederclassificatie op de winst- en verliesrekening alleen de resultaatrekeningen tonen.
- Boekingen zonder kostenplaats. Onder Kostenplaatsen > Analytische waarden maak je een overzicht met eerst kostenplaats en daarna grootboekrekening als groepering, met Details aan. Eén sectie toont dan alle transacties zonder kostenplaats. Draai dat overzicht bij elke maandafsluiting.
Hoe corrigeer je een verkeerde kostenplaats?
Een verwerkte boeking hoef je daarvoor niet te heropenen. Open de grootboekrekening, klik in de sectie Monitor op Kaart, selecteer de transacties, klik op het pijltje naast Corrigeren en kies Kostenplaats of Kostendrager. Vul de nieuwe waarde in. Zo zet je in één keer twintig boekingen van Projecten naar Service.
Zie je het veld kostenplaats niet in een boekingsscherm, pas dan de pagina aan via het pictogram en Aanpassen, en zet in de sectie Regels Kostenplaats of Kostendrager aan.
Waar gaat het mis?
- Te veel kostenplaatsen. Wie dertig kostenplaatsen aanmaakt, krijgt dertig rapporten die niemand leest en boekingen die op de verkeerde plaats terechtkomen. Begin met de indeling waarop je echt stuurt.
- Alleen kosten, geen omzet. Een kostenplaats zonder omzet zegt niets over de marge. Zet de kostenplaats ook verplicht op omzetrekeningen.
- Optioneel betekent leeg. Op rekeningen waar de kostenplaats optioneel is, wordt ze vaak vergeten. Maak haar verplicht met een standaard, en corrigeer de uitzonderingen.
- Een standaard die altijd wint. Bij Verplicht met een standaard vult Exact altijd iets in. Dat is beter dan leeg, maar controleer of de standaard niet stilletjes alles opslokt.
Wat een AI-agent hier van je overneemt
De structuur bedenk je zelf. Het consequent invullen is het werk waar het misgaat. De agent van Thred vult bij de inkoop- en memoriaalboekingen die hij in Exact Online maakt de kostenplaats en kostendrager in, op basis van de factuur en hoe eerdere facturen van die leverancier zijn geboekt. Je kunt hem vragen welke boekingen van deze maand geen kostenplaats hebben, of de marge per kostenplaats naast die van vorig jaar te zetten. Wil je dat op vaste momenten, lees dan het voorbeeld van een managementrapportage.
Veelgestelde vragen
Hoe maak ik een kostenplaats aan in Exact Online?
Ga naar Financieel > Analyse en resultaten > Kostenplaatsen > Overzicht, klik op Nieuw, vul code en omschrijving in en sla op. Koppel de kostenplaats daarna aan de grootboekrekeningen waarop ze gebruikt mag worden.
Waarom kan ik een kostenplaats niet kiezen in een boeking?
Exact toont alleen kostenplaatsen die aan de grootboekrekening van de boeking zijn gekoppeld. Voeg de koppeling toe in de sectie Kostenanalyse van de grootboekrekening.
Wat is het verschil tussen een kostenplaats en een kostendrager in Exact?
Het zijn twee losse analysedimensies. Vaak gebruik je kostenplaatsen voor afdelingen of vestigingen en kostendragers voor producten of projecten. In Exact zitten ze niet aan elkaar vast.
Hoe pas ik de kostenplaats aan van een verwerkte boeking?
Open de grootboekrekening, klik in de sectie Monitor op Kaart, selecteer de transacties en kies bij Corrigeren voor Kostenplaats of Kostendrager. Je hoeft de boeking daarvoor niet te heropenen.
Bronnen
- Exact Support, Kostenplaatsen en kostendragers (gecontroleerd 17 november 2026)
- Exact Support, Kostenplaatsen en kostendragers aanmaken (gecontroleerd 17 november 2026)
- Exact Support, Grootboekrekeningen, kostenplaatsen en kostendragers beheren (gecontroleerd 17 november 2026)
- Exact Support, Resultaten voor kostenplaatsen en kostendragers bekijken en exporteren (gecontroleerd 17 november 2026)
- Exact Support, Problemen met kostenplaatsen en kostendragers oplossen (gecontroleerd 17 november 2026)
- Thred Layer, AI-agents op je bestaande boekhoudpakket
Lees verder
- Kostenplaats
- Kostendrager
- Managementrapportage voorbeeld: opzet, KPI's en automatisch uit je administratie
- Grootboekrekening aanmaken in Exact Online: type, btw-code, kostenplaats en blokkeren
Waar Thred helpt
Finance-agents boven op je bestaande boekhoudpakket. Jij bepaalt de regels, keurt het werk goed en pakt de uitzonderingen op. Geen migratie.
