Kasstroomoverzicht: de directe en indirecte methode, met een uitgewerkt voorbeeld
Manoj Tutika · Gepubliceerd 16 november 2026 · Laatst gecontroleerd 16 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Wat is een kasstroomoverzicht?
Een kasstroomoverzicht verklaart waarom het saldo aan liquide middelen aan het eind van een periode anders is dan aan het begin. De winst-en-verliesrekening zegt hoeveel je hebt verdiend, de balans wat je bezit en verschuldigd bent. Geen van beide laat zien waar het geld bleef. Een bedrijf met € 182.000 winst kan op 31 december minder op de bank hebben dan op 1 januari, omdat klanten later betalen, de voorraad groeit of er een machine is gekocht.
Het overzicht verdeelt alle geldstromen over drie groepen.
| Onderdeel | Wat erin staat | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Operationele activiteiten | Het geld uit de gewone bedrijfsvoering | Ontvangsten van klanten, betalingen aan leveranciers en personeel, betaalde vennootschapsbelasting |
| Investeringsactiviteiten | Kopen en verkopen van vaste activa | Aanschaf van machines, software of een pand, verkoop van een bestelbus |
| Financieringsactiviteiten | Geld van en naar financiers en aandeelhouders | Opname en aflossing van leningen, kapitaalstorting, uitgekeerd dividend |
De som van de drie is de mutatie in liquide middelen. Die moet precies aansluiten op het verschil tussen het banksaldo aan het begin en het eind van de periode. Sluit het niet aan, dan zit er een fout in het overzicht of in de boekhouding.
Wanneer is een kasstroomoverzicht verplicht?
In Nederland komt de verplichting uit de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving. RJ 360 vraagt een kasstroomoverzicht in de jaarrekening van middelgrote en grote rechtspersonen. Voor kleine rechtspersonen schrijven de richtlijnen het niet voor. Bedrijven die IFRS toepassen volgen IAS 7, met in grote lijnen dezelfde indeling. Ook zonder verplichting vragen banken bij een kredietaanvraag en investeerders bij een ronde vaak om het overzicht, omdat het laat zien of de winst ook geld oplevert.
Hoe stel je een kasstroomoverzicht op met de indirecte methode?
De indirecte methode is de gangbare in Nederlandse jaarrekeningen. Je hebt alleen de winst-en-verliesrekening en twee balansen nodig. Het voorbeeld hieronder gaat over een groothandel met een omzet van € 1.450.000 over 2026.
- Begin bij het resultaat na belastingen. In het voorbeeld is dat € 182.000.
- Tel posten zonder kasstroom op. Afschrijvingen van € 46.000 verlaagden het resultaat, maar kostten geen geld.
- Corrigeer voor het werkkapitaal. Debiteuren stegen met € 38.000: omzet die nog niet is ontvangen, dus aftrekken. De voorraad steeg met € 12.000, ook aftrekken. Crediteuren stegen met € 15.000: kosten die nog niet zijn betaald, dus optellen.
- Zet de investeringen eronder. Een nieuwe machine van € 120.000 eraf, de verkoop van een bestelbus voor € 8.000 erbij.
- Zet de financiering eronder. Aflossing op de banklening € 40.000 en dividend € 30.000.
- Sluit aan op de bank. De mutatie moet gelijk zijn aan het verschil in liquide middelen tussen 1 januari en 31 december.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Resultaat na belastingen | € 182.000,00 |
| Afschrijvingen | € 46.000,00 |
| Toename debiteuren | € -38.000,00 |
| Toename voorraad | € -12.000,00 |
| Toename crediteuren | € 15.000,00 |
| Kasstroom uit operationele activiteiten | € 193.000,00 |
| Investering in machines | € -120.000,00 |
| Verkoop bestelbus | € 8.000,00 |
| Kasstroom uit investeringsactiviteiten | € -112.000,00 |
| Aflossing banklening | € -40.000,00 |
| Uitgekeerd dividend | € -30.000,00 |
| Kasstroom uit financieringsactiviteiten | € -70.000,00 |
| Mutatie liquide middelen | € 11.000,00 |
| Liquide middelen 1 januari | € 64.000,00 |
| Liquide middelen 31 december | € 75.000,00 |
Wat het overzicht in één oogopslag vertelt: de bedrijfsvoering leverde € 193.000 op, bijna alles ging naar de nieuwe machine, aflossing en dividend, en er bleef € 11.000 over. De € 38.000 extra debiteuren is de post om naar te kijken. Bij een omzet van € 1.450.000 is dat ruim negen dagen omzet die bij klanten blijft staan.
Hoe werkt de directe methode?
De directe methode laat de werkelijke geldstromen zien. Voor het operationele deel tel je de ontvangsten van klanten en de betalingen aan leveranciers, personeel en de Belastingdienst op. Investeringen en financiering zijn hetzelfde als bij de indirecte methode.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Ontvangsten van klanten (omzet min toename debiteuren) | € 1.412.000,00 |
| Betalingen aan leveranciers | € -684.000,00 |
| Betalingen aan personeel | € -478.000,00 |
| Betaalde vennootschapsbelasting | € -57.000,00 |
| Kasstroom uit operationele activiteiten | € 193.000,00 |
De uitkomst is dezelfde € 193.000. De directe methode is beter leesbaar voor een directeur of bank, omdat ze laat zien wat er echt binnenkwam en uitging. Ze vraagt wel dat je ontvangsten en betalingen per soort uit de bank kunt halen. Dat lukt alleen als banktransacties netjes zijn afgeletterd en op de juiste grootboekrekeningen staan.
Wat zijn de meest gemaakte fouten?
- Btw meenemen in de werkkapitaalmutatie zonder het te weten. Debiteuren en crediteuren staan inclusief btw, de omzet exclusief. Neem de mutatie van de btw-schuld mee, anders sluit het overzicht niet.
- Investeringen op crediteuren. Een machine die in december is gekocht maar in januari wordt betaald, is in 2026 nog geen kasstroom. Corrigeer de crediteurenmutatie daarvoor.
- Rekening-courant met de holding als kas. Een rekening-courant is financiering, geen liquide middel.
- Niet aansluiten op de bank. Een overzicht dat niet op het banksaldo uitkomt is geen kasstroomoverzicht, maar een schatting.
Wat is het verschil met een liquiditeitsbegroting?
Het kasstroomoverzicht kijkt terug over een afgesloten periode. Een liquiditeitsbegroting of liquiditeitsprognose kijkt vooruit, meestal per week voor de komende dertien weken of per maand voor een jaar. De twee horen bij elkaar. Het overzicht van vorig jaar laat zien hoe lang klanten werkelijk doen over betalen, en die betaaltermijn gebruik je in de prognose.
Wat doen de agents van Thred met je kasstroom?
Een kasstroomoverzicht is maar zo goed als de boekhouding eronder. Bij Thred houden agents die boekhouding elke dag bij, in het pakket dat je al gebruikt. The Bookkeeper boekt en lettert banktransacties af, zodat ontvangsten en betalingen op de juiste rekening staan en de directe methode zonder handwerk kan. The Analyst stelt het overzicht per maand op uit de actuele cijfers en legt uit wat er veranderde: welke klanten de debiteurenpositie lieten oplopen, welke investering het saldo drukte. The Treasurer gebruikt dezelfde stromen vooruit en bewaakt je liquiditeit voor de komende weken. Op Exact Online vraag je het overzicht vandaag al op in de chat, uit de live administratie.
Het fundament is gemeten. In Thred Ledger werd 99,5% van 36.963 werkeenheden, zoals bankclassificaties, journaalposten en afletterkoppelingen, zonder correctie door een mens afgerond (gemeten op 19 september 2026). Jij beslist over de investeringen en het dividend. Het rekenwerk eromheen doen de agents.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de directe en de indirecte methode?
Bij de indirecte methode begin je bij het resultaat en tel je posten zonder kasstroom terug, zoals afschrijvingen, en corrigeer je voor de mutatie in debiteuren, voorraad en crediteuren. Bij de directe methode laat je de werkelijke ontvangsten van klanten en betalingen aan leveranciers en personeel zien. Beide komen op dezelfde kasstroom uit operationele activiteiten uit.
Is een kasstroomoverzicht verplicht?
Volgens RJ 360 hoort een kasstroomoverzicht in de jaarrekening van middelgrote en grote rechtspersonen. Voor kleine rechtspersonen schrijven de richtlijnen het niet voor. Banken en investeerders vragen er wel vaak om, ook bij kleinere bedrijven.
Is een kasstroomoverzicht hetzelfde als een liquiditeitsbegroting?
Nee. Een kasstroomoverzicht kijkt terug en verklaart de mutatie in liquide middelen over een afgelopen periode. Een liquiditeitsbegroting of liquiditeitsprognose kijkt vooruit en voorspelt het saldo per week of maand. Het overzicht van vorig jaar is wel een goede basis voor de prognose.
Hoe bereken je de kasstroom uit operationele activiteiten?
Neem het resultaat na belastingen, tel afschrijvingen en andere niet-kasposten erbij op, trek een toename van debiteuren en voorraad af en tel een toename van crediteuren op. Een afname werkt andersom. De uitkomst is het geld dat de gewone bedrijfsvoering heeft opgeleverd.
Waarom staan afschrijvingen in het kasstroomoverzicht?
Afschrijvingen verlagen het resultaat, maar er gaat geen geld de deur uit. Het geld ging weg toen je het bedrijfsmiddel kocht, en die uitgave staat bij de investeringen. Daarom tel je de afschrijvingen bij de indirecte methode weer op bij het resultaat.
Kan ik een kasstroomoverzicht maken in Exact Online?
Je bouwt de indirecte methode uit de balans aan het begin en eind van de periode en de winst-en-verliesrekening, die Exact Online allebei geeft. Veel teams doen de laatste stap in Excel. Met de agents van Thred vraag je het overzicht in de chat op en krijg je het uit de actuele boekhouding.
Bronnen
- De Accountant, Het kasstroomoverzicht is een welkome informatiebron in de jaarrekening (2025, nr. 3)
- Raad voor de Jaarverslaggeving, Richtlijnen (RJ 360 Het kasstroomoverzicht)
- IFRS Foundation, IAS 7 Statement of Cash Flows
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, Titel 9 (jaarrekening)
- Thred, meetmethode achter 99,5% (36.963 werkeenheden, gemeten 19 september 2026)
Lees verder
- Liquiditeitsprognose voorbeeld: cashflow elke week actueel uit je boekhouding
- Liquiditeit
- Werkkapitaal
- Managementrapportage voorbeeld: opzet, KPI's en automatisch uit je administratie
Waar Thred helpt
Finance-agents boven op je bestaande boekhoudpakket. Jij bepaalt de regels, keurt het werk goed en pakt de uitzonderingen op. Geen migratie.
