AI in je accountantskantoor invoeren: beroepsregels, privacy en wat je vastlegt
Manoj Tutika · Gepubliceerd 16 november 2026 · Laatst gecontroleerd 16 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Mag je als accountant AI gebruiken voor klantdossiers?
Ja. Geen beroepsregel verbiedt AI in de samenstelpraktijk, en de NBA en NOREA moedigen het in de AI-leidraad 2: AI Toegepast (4 juni 2026) actief aan. Maar drie regelsets bepalen hoe je het doet: de beroepsregels van je beroepsorganisatie, de AVG en de AI-verordening. Wie die drie op een rij heeft en vastlegt wat hij heeft besloten, kan AI met een gerust hart invoeren.
Dit artikel is een praktische samenvatting, geen juridisch advies. Leg twijfelgevallen voor aan je privacyjurist of je beroepsorganisatie.
Wat zeggen de beroepsregels?
Vertrouwelijkheid is een van de fundamentele beginselen. Artikel 16 van de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) verplicht een accountant tot geheimhouding van gegevens waarvan hij het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden. Artikel 19 gaat een stap verder: je neemt redelijke maatregelen zodat wie onder jouw verantwoordelijkheid werkt of wie je om ondersteuning vraagt, dezelfde vertrouwelijkheid naleeft. Een AI-leverancier valt daar in de praktijk onder.
De NBA-leidraad vertaalt dat naar AI. Drie punten springen eruit.
- Cliënt- en persoonsdata mag niet zomaar in publieke AI-modellen, zoals de gratis versies van ChatGPT en Gemini. De data hoort in een beveiligde, afgeschermde omgeving.
- Black box-AI is niet te verantwoorden. AI-output alleen is nooit voldoende onderbouwing.
- Je bepaalt vooraf welke eisen je stelt aan verificatie, validatie en traceerbare vastlegging, en je legt in het dossier vast welke bronnen, controles en conclusies er waren.
SRA behandelt hetzelfde terrein in een reeks whitepapers. Het deel AI in beleid (24 juli 2026) gaat over de AI-verordening, de DPIA, shadow AI, een stappenplan naar beleid en de vragen die je aan een leverancier stelt.
Wat vraagt de AVG?
Klantadministraties bevatten persoonsgegevens: namen van zzp'ers en eenmanszaken, loongegevens, privé-uitgaven, bankregels. Zodra een AI-tool die gegevens verwerkt, geldt de AVG.
| Vraag | Waar het staat | Wat je doet |
|---|---|---|
| Welke rol heeft de leverancier? | Artikel 28 AVG | Sluit een verwerkersovereenkomst. Ben je zelf verwerker voor je klant, dan heb je ook toestemming van de klant nodig voor een subverwerker |
| Is een DPIA nodig? | Artikel 35 AVG | Toets het. Nieuwe technologie is een van de criteria; bij veel persoonsgegevens of loondata ligt een DPIA voor de hand |
| Waar wordt de data verwerkt? | Hoofdstuk V AVG | Vraag naar hosting en subverwerkers, en naar de waarborgen bij doorgifte buiten de EER |
| Wat mag de tool zien? | Artikel 5 AVG (minimale gegevensverwerking) | Geef alleen toegang tot de administraties en rechten die de taak vraagt |
| Hoe lang blijft data bewaard? | Artikel 5 AVG (opslagbeperking) | Leg bewaartermijnen van gesprekken en uitkomsten vast |
Of je kantoor verwerker of verwerkingsverantwoordelijke is, hangt af van de opdracht. Voor het voeren van de administratie werk je vaak in opdracht van de klant. Leg de rolverdeling per type opdracht vast en kijk of je opdrachtbevestiging en verwerkersovereenkomst met de klant de inzet van een AI-leverancier dekken.
Wat betekent de AI-verordening voor je kantoor?
De AI-verordening werkt rechtstreeks in Nederland en wordt stapsgewijs ingevoerd. Volgens de NBA-leidraad is het plan dat ze vanaf augustus 2027 grotendeels geldt. Voor een kantoor dat AI gebruikt bij het samenstellen en de boekhouding tellen vooral twee dingen.
- Je zorgt voor AI-geletterdheid, zodat medewerkers die met AI werken voldoende kennis hebben van de werking en de risico's.
- Je inventariseert welke AI-toepassingen je gebruikt en waarvoor, zodat je kunt beoordelen of er een hoog-risicotoepassing tussen zit. Boekhoudcontroles en het voorbereiden van boekingen zijn dat doorgaans niet, kredietwaardigheidstoetsen bijvoorbeeld wel.
De leidraad wijst er ook op dat je klanten op de regels wijst als je bij hen risicovolle toepassingen tegenkomt.
Wat leg je vast?
De vastlegging is waar het bij een toetsing om draait. Een kantoor dat AI verantwoord gebruikt, heeft vier dingen op papier.
- Een kort AI-beleid, met de tools die zijn toegestaan, voor welke taken, en welke niet. Benoem expliciet dat klantdata niet in gratis chatbots hoort.
- Een register van AI-tools, met per tool de leverancier, de verwerkersovereenkomst, de hosting, de subverwerkers, de uitkomst van de DPIA-toets en wie de eigenaar is.
- Een vaste werkwijze per opdracht, waarin staat wat de agent doet, welke drempels gelden, wie de uitkomst beoordeelt en wanneer een mens moet beslissen.
- Vastlegging in het dossier, per opdracht, van welke controles de AI uitvoerde, welke bevindingen er waren, wat je ermee deed en wie heeft goedgekeurd. Dit is punt 7 uit de validatielijst van de NBA-leidraad.
Begin klein. Een AI-beleid van één pagina en een register met drie regels is beter dan een beleid van twintig pagina's dat niemand leest.
Welke vragen stel je aan een AI-leverancier?
- Waar staan de servers en waar worden de modellen aangeroepen?
- Welke subverwerkers zijn er, en krijg ik de lijst?
- Wordt mijn data gebruikt om modellen te trainen?
- Kan ik per klant bepalen of de tool alleen leest of ook schrijft?
- Is elke actie terug te vinden, met wie het goedkeurde en wanneer?
- Wat gebeurt er met mijn data als ik stop?
Hoe gaan de agents van Thred hiermee om?
Thred is een team van AI-agents dat het terugkerende financewerk overneemt, in het boekhoudpakket dat je al gebruikt. Het is gebouwd voor kantoren die dit soort vragen stellen.
De agents werken in de administratie zelf, via de koppeling die jij maakt. Je kopieert geen klantdata naar een chatbot. Per klant kies je of agents alleen lezen of ook schrijven, en elke boeking verschijnt eerst als goedkeuringskaart met de klantnaam, tenzij je zelf een regel instelt. Bevindingen verwijzen naar de boekingen in Exact Online, en goedkeuringen staan op naam. Dat geeft je de vastlegging die de leidraad vraagt.
Thred draait op AWS in Frankfurt, sluit met elk contract een verwerkersovereenkomst en geeft de lijst met subverwerkers op verzoek. Inloggen kan met Google of Microsoft. Lees meer op de pagina over beveiliging en op de pagina voor accountantskantoren.
Veelgestelde vragen
Mag een accountant AI gebruiken?
Ja. Geen beroepsregel verbiedt het, en de NBA moedigt het aan. Je blijft wel gebonden aan de vertrouwelijkheid uit de VGBA, de AVG en de AI-verordening, en je blijft zelf verantwoordelijk voor de uitkomst.
Heb ik een verwerkersovereenkomst nodig met een AI-leverancier?
Als de leverancier persoonsgegevens voor je verwerkt, ja (artikel 28 AVG). Ben je zelf verwerker voor je klant, dan heb je voor een subverwerker ook toestemming van de klant nodig.
Moet ik een DPIA doen voor AI?
Toets het. Artikel 35 AVG vraagt een DPIA bij een waarschijnlijk hoog risico, en het gebruik van nieuwe technologie is een van de criteria. Bij veel persoonsgegevens of loondata ligt een DPIA voor de hand.
Wat moet ik vastleggen als ik AI gebruik?
Een kort AI-beleid, een register van tools met verwerkersovereenkomst en hosting, een vaste werkwijze per opdracht, en per dossier welke controles de AI deed, wat de bevindingen waren en wie ze beoordeelde.
Wat is AI-geletterdheid?
De AI-verordening vraagt dat medewerkers die met AI werken voldoende kennis hebben van hoe het werkt en wat de risico's zijn. Voor een kantoor betekent dat uitleg en training voor iedereen die AI-tools gebruikt.
Wat is shadow AI?
Shadow AI is AI-gebruik buiten het zicht van het kantoor, zoals een medewerker die klantdata in een gratis chatbot plakt. Een duidelijk AI-beleid en een goed alternatief binnen het kantoor zijn de beste remedie. SRA behandelt het in de whitepaper AI in beleid.
Bronnen
- NBA, Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), artikelen 16 tot en met 19
- NBA en NOREA, AI-leidraad 2: AI Toegepast (4 juni 2026)
- SRA, Whitepaper AI: in beleid (24 juli 2026)
- Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), Verordening (EU) 2016/679
- AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689
Lees verder
- AI in de accountancy: wat werkt vandaag in de samenstelpraktijk
- AI-tools voor accountants: waar je op let bij de keuze
- Claude of ChatGPT koppelen aan je administratie in Exact Online: wat kan veilig
- Werkdruk en personeelstekort bij accountants: welk deel van het werk AI nu oplost
- Van uurtje-factuurtje naar vaste prijs: wat AI betekent voor het verdienmodel van een accountantskantoor
Waar Thred helpt
Gehost in de EU, voldoet aan de AVG, versleuteld bij opslag en onderweg. Thred leest standaard mee en schrijft alleen met jouw toestemming.
