Inkoopproces in 7 stappen: van inkoopaanvraag tot betaling, met wat je kunt automatiseren
Manoj Tutika · Gepubliceerd 16 november 2026 · Laatst gecontroleerd 16 november 2026
Werk je hier zelf aan? Praat met Mark, onze medeoprichter. We lossen het graag samen met je op.
Wat is het inkoopproces?
Het inkoopproces is de weg van een behoefte in het bedrijf tot de betaling aan de leverancier. Inkoop, de aanvrager, het magazijn en finance hebben er allemaal een stuk van in handen. Daardoor gaat het vaak mis op de overgangen: de bestelling die niet in het systeem staat, de levering die niemand bevestigt, de factuur met een andere prijs dan de offerte.
Het klassieke model van Van Weele, dat in Nederland op elke inkoopopleiding wordt geleerd, kent zes fasen, van specificeren tot nazorg. PIANOo, het expertisecentrum voor overheidsinkoop, gebruikt een vergelijkbare indeling. Voor een financeteam is een indeling in zeven stappen praktischer, omdat de factuurcontrole en de betaling er dan als aparte stappen in staan.
Wat zijn de 7 stappen?
- Behoefte vaststellen. Een afdeling heeft iets nodig: grondstoffen, een laptop, een adviseur. Leg vast wie het aanvraagt, waarvoor en op welke kostenplaats.
- Specificeren. Wat precies, hoeveel, welke kwaliteit, wanneer. Een vage specificatie leidt later tot discussie over de factuur.
- Leverancier selecteren en contracteren. Offertes opvragen, vergelijken, prijzen en betalingstermijn afspreken. Hier ligt de basis voor elke controle verderop.
- Bestellen. Een inkooporder met een nummer, aantallen en prijzen. Het ordernummer is de sleutel die factuur en ontvangst aan elkaar koppelt.
- Ontvangen en controleren. Is geleverd wat besteld is? Een ontvangstbevestiging of, bij diensten, een akkoord van de aanvrager.
- Inkoopfactuur controleren en boeken. De factuur wordt vergeleken met bestelling en ontvangst, gecodeerd op grootboekrekening, kostenplaats en btw-code, en geboekt.
- Betalen. Goedgekeurde facturen gaan op de vervaldatum in een betaalrun naar de bank, en de betaling wordt afgeletterd.
Stap 1 tot en met 3 heten samen tactische inkoop. Stap 4 tot en met 7 zijn operationele inkoop en crediteurenadministratie. In de meeste mkb-bedrijven zonder inkoopafdeling doet finance een groot deel van stap 4 tot en met 7.
Waar gaat het inkoopproces mis?
| Stap | Wat misgaat | Gevolg |
|---|---|---|
| Bestellen | Bestelling buiten het systeem, per mail of telefoon | De factuur komt binnen zonder ordernummer en niemand weet of hij klopt |
| Ontvangen | Ontvangst niet bevestigd | De factuur blijft hangen, de leverancier stuurt een herinnering |
| Factuurcontrole | Prijs wijkt af van de offerte | Je betaalt bijvoorbeeld € 2.340,00 in plaats van € 2.120,00 zonder het te merken |
| Factuurcontrole | Dezelfde factuur twee keer ingelezen | Dubbele betaling, terughalen kost weken |
| Betalen | Gewijzigd IBAN in een vervalste mail | Geld naar een fraudeur, meestal niet terug te halen |
| Betalen | Te laat betaald | Geen korting voor snelle betaling, wettelijke handelsrente, slechtere relatie |
Hoe verder in het proces een fout ontstaat, hoe duurder hij wordt. Een afwijkende prijs is bij de bestelling een mailtje. Na de betaling is het een creditnota die je moet najagen.
Hoe ziet het inkoopproces eruit in een mkb-bedrijf zonder inkoopafdeling?
In een bedrijf met 40 medewerkers en een omzet van € 8 miljoen is er meestal geen inkoper. De teamleider bestelt zelf bij de vaste leverancier, vaak via een webshop of een mail. Er is geen inkooporder in het systeem. De eerste keer dat finance de uitgave ziet, is als de inkoopfactuur binnenkomt. Stap 4 en 5 bestaan dan alleen in iemands hoofd.
Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang de controle bij de factuur goed is. Leg per leverancier vast wie de budgethouder is, welke grootboekrekening en kostenplaats standaard zijn en welke prijzen zijn afgesproken. Laat de budgethouder bij elke factuur boven een grens bevestigen dat de levering klopt. Zo vervang je de formele ontvangstbevestiging door een akkoord achteraf, zonder dat er een inkoopmodule nodig is. Pas bij honderden bestellingen per maand of bij voorraad loont een systeem met inkooporders en ontvangstregistratie.
Welke kpi's gebruik je voor het inkoopproces?
| Kpi | Wat het meet | Richting |
|---|---|---|
| Doorlooptijd factuur | Dagen van ontvangst factuur tot goedkeuring | Zo kort mogelijk, onder de 5 dagen |
| Facturen zonder ordernummer | Aandeel facturen dat niet aan een bestelling te koppelen is | Omlaag |
| Facturen met afwijking | Aandeel facturen met een andere prijs of hoeveelheid dan de bestelling | Omlaag, en per leverancier bekijken |
| Op tijd betaald | Aandeel facturen betaald op of voor de vervaldatum | Omhoog |
| Dubbele betalingen | Aantal per jaar | Nul |
Welke controles horen erin?
- Functiescheiding. Wie bestelt, keurt de factuur niet zelf goed. Wie goedkeurt, voert de betaling niet zelf uit.
- Goedkeuringslimieten. Tot € 1.000 keurt de budgethouder goed, daarboven de controller, boven € 25.000 de directie. De bedragen kies je zelf.
- [Three-way matching](bg:three-way-matching). Bestelling, ontvangst en factuur moeten op elkaar aansluiten voordat er betaald wordt.
- Controle op dubbele facturen en gewijzigde bankgegevens. Elk nieuw of gewijzigd IBAN bevestig je via een bekend telefoonnummer, nooit via de mail waarin het staat.
- Betalingstermijnen bewaken. Zonder afspraak geldt tussen bedrijven 30 dagen. Je mag tot 60 dagen afspreken, maar een groot bedrijf mag een mkb-leverancier niet meer dan 30 dagen laten wachten.
Wat kun je automatiseren?
Begin achteraan, bij stap 6 en 7. Daar zit het meeste handwerk en het meeste risico. Inkoopfacturen komen per mail binnen, moeten worden gelezen, gecodeerd en gematcht. In Exact Online kan dat al deels met de eigen inkoopagent van Exact, en met de koppelingen voor automatisch boeken van inkoopfacturen. Bestellen en ontvangen automatiseer je pas als je inkoopvolume groot genoeg is voor een inkoopmodule.
Wil je het hele traject van aanvraag tot betaling als één proces zien, dan heet dat procure to pay. Het verschil tussen procure to pay, source to pay en purchase to pay lees je in een aparte gids, en hoe je het automatiseert in procure to pay automatiseren.
Wat doen de agents van Thred in het inkoopproces?
Bij Thred neemt The Payer de crediteurenkant van het inkoopproces over, in het boekhoudpakket dat je al hebt. Een inkoopfactuur die binnenkomt wordt gelezen, gecodeerd op grootboekrekening, kostenplaats en btw-code, en vergeleken met bestelling, eerdere facturen en de afspraken met de leverancier. Wijkt een prijs af, is de factuur al eerder binnengekomen of is het IBAN gewijzigd, dan legt The Payer de factuur aan je voor met de reden erbij. De rest gaat volgens jouw goedkeuringsregels door naar een betaalrun, op de vervaldatum en nooit dubbel. The Connector haalt de bijbehorende context op, zoals de offerte in de mail of de bestelling in je inkoopsysteem.
Jij bepaalt welke bedragen zonder vraag door mogen, welke leveranciers altijd een tweede blik krijgen en wie goedkeurt. Op Exact Online boekt de agent vandaag al inkoopboekingen en relaties, en elke boeking verschijnt eerst als voorstel, tenzij je een regel hebt ingesteld dat dit soort boeking zonder vragen mag.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de 7 stappen van het inkoopproces?
Behoefte vaststellen, specificeren, leverancier selecteren en contracteren, bestellen, ontvangen en controleren, de inkoopfactuur controleren en boeken, en betalen. Het bekende model van Van Weele telt zes fasen en stopt bij nazorg en evaluatie. Voor een financeteam hoort de betaling er als zevende stap bij, omdat daar het geld de deur uitgaat.
Wat is het verschil tussen tactische en operationele inkoop?
Tactische inkoop gaat over wat je koopt en bij wie: specificeren, leveranciers selecteren en contracten afsluiten. Operationele inkoop is het dagelijkse bestellen, ontvangen, de factuur controleren en betalen. Finance zit vooral in het operationele deel.
Welke functiescheiding hoort in het inkoopproces?
Wie bestelt, mag niet dezelfde persoon zijn die de ontvangst bevestigt, de factuur goedkeurt en de betaling uitvoert. Minimaal scheid je aanvragen en goedkeuren, en goedkeuren en betalen. In een klein team vang je dat op met een tweede handtekening in de bank boven een bedrag.
Wat is three-way matching?
Three-way matching vergelijkt de bestelling, de ontvangstbevestiging en de inkoopfactuur op aantallen, prijzen en bedragen. Pas als alle drie kloppen, wordt de factuur vrijgegeven voor betaling. Zo betaal je niet voor goederen die niet zijn geleverd of tegen een hogere prijs dan afgesproken.
Hoe kun je het inkoopproces automatiseren?
Begin achteraan. Inkoopfacturen automatisch inlezen, coderen en matchen met bestelling en ontvangst levert het snelst tijd op. Daarna volgen goedkeuringsroutes per bedrag en een betaalrun die alleen goedgekeurde facturen meeneemt.
Wat is de wettelijke betalingstermijn voor inkoopfacturen?
Zonder afspraak geldt tussen bedrijven een termijn van 30 dagen. Je mag langer afspreken, tot maximaal 60 dagen. Een groot bedrijf dat koopt bij een mkb-leverancier mag niet meer dan 30 dagen afspreken.
Bronnen
- PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden (inkoopproces en fasen)
- Wikipedia, Procurement (stages of the procurement process)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 119a (handelsrente en betalingstermijnen)
- Exact, AI-agents in Exact Online (gecontroleerd 16 november 2026)
- Thred Layer, AI-agents op je bestaande boekhoudpakket
Lees verder
- Procure to pay automatiseren: van inkoopfactuur tot betaling
- Three-way matching (3-way match)
- Inkoopfacturen automatisch boeken in Exact Online: van inbox tot betaalrun
- Procure to pay, source to pay, purchase to pay en accounts payable: het verschil uitgelegd
- Thred vs Moss: uitgavenbeheer naast een team agents voor je hele financewerk
Waar Thred helpt
Finance-agents boven op je bestaande boekhoudpakket. Jij bepaalt de regels, keurt het werk goed en pakt de uitzonderingen op. Geen migratie.
